07 okt 2014

Shortlist Marie Kleine-Gartman Pen 2014

0 Comment
Genomineerde Marie Kleine-Gartman Pen 2014: Evelyne Coussens
Evelyne Coussens © Johan Martens

Evelyne Coussens  Johan Martens

 

The P-project: het publiek in zijn blootje van Evelyne Coussens (1980) dat de jury  selecteerde voor de Marie Kleine-Gartman  Pen Shortlist 2014, is een pleidooi voor het controversiële werk van de Bulgaarse performer Ivo Dimchev, waarin zij een verlangen naar authenticiteit ziet.

P-Project, Ivo Dimchev © Maxmilian Pramatarov

P-Project, Ivo Dimchev © Maxmilian Pramatarov

Haar essay
Waar haar collega Wouter Hillaert Ivo Dimchev kritisch bevroeg op “die ijdele luxe om niets meer te hoeven communiceren, omdat er nergens meer voor te strijden valt.(openbare brief van Hillaert aan Dimchev), schrijft zij:

“Ik lees echter in Dimchevs werk geen spoor van ironie, integendeel, eerder een groot verlangen naar authenticiteit, een hang naar kwetsbaarheid die verenigt – op een bijna ouderwets romantische manier. Die ‘authenticiteit’ – waarvan Dimchev zeer goed beseft dat ze op scène uitermate verdacht is – probeert hij bloot te leggen door elk concept, elke strategie voortdurend om te zetten in haar tegendeel. Dat gebeurt bij uitstek in The P-Project, en het leidt in CAMPO tot een avond van grote ontroering.”

“ Door voortdurend zijn eigen concepten om te keren en in vraag te stellen – who is in charge? – ontsluit hij een ruimte waarin zijn subjecten zich kunnen begeven, als ze durven. Het is een ruimte waarin hun lichamen zich onttrekken aan Dimchevs macht én aan die van het begerige publiek. Deze lichamen zijn volstrekt vrij. Het voor je ogen zien voltrekken van zo’n bevrijding raakt diep.”

The P-project- het publiek in zijn blootje, verscheen eerder in rekto:verso.

P-Project, Ivo Dimchev © Maxmilian Pramatarov

P-Project, Ivo Dimchev © Maxmilian Pramatarov

 

Meer lezen van Evelyne Coussens?
Dit is een pleidooi voor naïviteit –  gepubliceerd in ‘De Morgen’
Buitelende blaas vertedert iedereen – gepubliceerd in ‘De Morgen’
Mokhallad Rasem: Hamlet Symphony – gepubliceerd in ‘Etcetera’

Hamlet Symphony, Mokhallad Rasemt © Kurt Van der Elst

Hamlet Symphony, Mokhallad Rasemt © Kurt Van der Elst

Het verlangen naar tekst – gepubliceerd in ‘Ons Erfdeel’
Essay over Thomas Bellinck – gepubliceerd in ‘Etcetera’

 

Evelyne Coussens spreekt tijdens '30 jaar etcetera' © Jonas Maes

Evelyne Coussens spreekt tijdens ’30 jaar etcetera’ © Jonas Maes

Haar Curriculum Vitae:
Evelyne Coussens studeerde klassieke filologie aan de Universiteit Gent en theaterwetenschappen aan de universiteit Antwerpen. Ze is recensent bij De Morgen en publiceert in verschillende  cultuurmedia , waaronder Ons Erfdeel, rekto:verso, Etcetera, Staalkaart en Theatermaker.  Tussen 2007 en 2010 faciliteerden het VTI en De Buren het Vlaamse  Corpus Kunstkritiek waaraan zij twee jaargangen deelnam.

Van 2006 tot 2012 maakte ze deel uit van de beoordelingscommissie Theater van de Vlaamse Gemeenschap. Ze doceert momenteel aan de Arteveldehogeschool rond cultuurtheorie en –beleid, en geeft een praktisch vak rond kunstkritiek.

Evelyne Coussens is een belangrijke stem in het Vlaamse publieke debat over kunstkritiek. In haar statement  bij de presentatie van de Etcetera-special tijdens Het Theaterfestival in het Kaaitheater op 6 september 2013, eindigde haar pleidooi voor naïviteit met:

“Laat iedere criticus dus staan voor zijn vak, zijn integriteit bewaken en dicht bij zichzelf blijven. Doen wat hij vindt te moeten doen, wat zijn core business is. Een beetje minder angst, en een beetje meer geloof en vertrouwen in de relevantie van de eigen kunstkritische praktijk, zou ons allemaal goed doen.”

In Kontro:verso #1, een project van De Zendelingen debatteert ze, gefilmd en wel , met  Wouter Hillaert over de zin en onzin van nieuwe vormen van kunstkritiek. En als De Zendelingen haar vragen mee te doen aan hun experimenten  en  live in debat te gaan met regisseur  Stijn Devillé over wiens voorstelling Angst ze een kritiek schreef, doet ze dat met verve(Kontro:verso #3)

Kontro: Verso #1: Coussens versus Hillaert

 

Over de zin en onzin van een nieuwe kunstkritiek

Kontro:verso #3: Coussens versus Devillé

Wat wij van haar wilden weten:

Welke theatermaker is jouw favoriet?
Oei, moeilijk – er zijn er veel, en namen noemen is een beetje sneu. Laat ik het algemeen houden: mijn hart klopt net iets sneller voor jong en/of hybride werk dan, voor de gezelschappen die al jaren bezig zijn. Vaak treedt er toch een beetje ‘vormvermoeidheid’ op bij regisseurs die langer bezig zijn, al geldt dat natuurlijk niet voor iedereen.

Zijn er critici waar jij altijd heel scherp op let?
Ik lees graag veel verschillende meningen – al valt het me op dat Nederlandse critici vaker lovender zijn dan Vlaamse. In Nederlandse media vliegen de vier- en vijfsterrenrecensies je rond de oren, waardoor het genre soms een beetje kort van adem dreigt te raken – hoe kan je nog boven die superlatieven uitstijgen?

Waaraan moet voor jou een goed essay voldoen?
Heldere maar beeldrijke taal zonder academisme, loepzuivere structuur, stevige argumentatie en kritische, persoonlijke inslag. Een poëtische toets is nooit weg, maar ik heb een hekel aan wolligheid.

Wat mis je in de hedendaagse theaterkritiek?
Diepgaande analyse van het kunstwerk zelf, in plaats van een makkelijk en vrijblijvend napraten van wat vandaag politiek correct is om te verkondigen: algemeenheden over neoliberalisme, diversiteit, crisis… Wie kijkt nog écht naar wat het kunstwerk zelf vertelt, in plaats van de salonfähige moraal van een regisseur?

 

—–

Het Nederlands Toneelverbond geeft één keer per jaar een jonge auteur de kans zijn of haar gedroomde essay te schrijven, middels de uitreiking van de Marie Kleine-Gartman Pen. De winnaar ontvangt voor de opdracht een bedrag van 1500 euro.

Voor de Marie Kleine-Gartman Pen 2014 komen in aanmerking: Robbert van Heuven, Sébastien Henderickx, Erica Smits, Charlotte de Somviele, Evelyne Coussens, Simon van den Berg, Daan Bauwens en Tobias Kokkelmans.

Houd de kersverse NTV site in de gaten. De komende weken zetten we de genomineerden één voor één in de spotlights.

15 Vlaamse en Nederlandse auteurs dongen mee naar de Pen. De jury, Max Arian, Anoek Nuyens, winnares van 2013 en Naima Azough, las 31 artikelen. Het volgens de jury beste artikel van de genomineerde auteurs vind je de komende weken hier en straks in de publicatie ter gelegenheid van de uitreiking van De Pen op 8 december (Brakke Grond, Amsterdam, 17.00 – 19.00 uur, aanmelden via nederlandstoneelverbond@gmail.com).

In 2005 kreeg Ellen Walraven de eerste Marie Kleine-Gartman Pen (MKP) en 1500 euro om haar droomessay over theater te schrijven. Zij gaf in 2006 het houten, klassiek gegraveerde doosje met de balpen door aan Lotte van den Berg. Tot 2013 was dit het format van de MKP: de penhouders kozen hun opvolgers. De overdracht vond plaats tijdens het Feest der Kritiek, een feestelijke en intellectueel inspirerende bijeenkomst in de context van het Theaterfestival. Later gebeurde dit samen met de uitreiking van de Taalunie Toneelschrijfprijs. De essays werden uitgereikt aan de bezoekers en gepubliceerd op de site van het Verbond of in de Theatermaker. Penhouders waren Igor Dobricic, Marijke Hoogenboom, Eugène van Erven, Wouter Hillaert en Pieter de Buysser.

Voor 2013 ontwikkelde het NTV een nieuw format. Het wilde De Pen terug hebben in handen van het jonge kritische talent – dat immers nauwelijks elders kansen krijgt om het genre van het theateressay te beoefenen. Een jury bestaande uit twee oud Penhouders, Lotte van den Berg en Wouter Hillaert, en dramaturg en oud-critica Dirkje Houtman las een lange reeks van door redacties van kranten en kunsttijdschriften ingestuurde artikelen en koos op basis daarvan de auteur die het essay van 2013 mocht schrijven. Dat werd Anoek Nuyens, op basis van Westen, Wake Up! (eerder verschenen op www.rektoverso.be.) Westen, Wake Up! en artikelen van zeven andere auteurs werden gebundeld in Eerst is het zaak om wakker te worden. Shortlist Marie Kleine-Gartman Pen 2013.

[omhoog]