24 nov 2014

Even voorstellen: Robbert van Heuven

0 Comment
Robbert van Heuven ©Doris van Meggelen

Robbert van Heuven ©Doris van Meggelen

 

Robbert van Heuven toont zich in Een menselijker alternatief voor Europa de theatercriticus die iedere geëngageerde theatermaker zich wenst. Intelligent, met kennis van zaken en met een politieke bevlogenheid die dat van de makers evenaart, legt hij het DNA bloot van Angst (Braakland/ZheBilding& de Queeste) en Dantons Dood (Toneelgroep Amsterdam).

Zijn essay
Het engagement van Robbert van Heuven is politiek en artistiek. Wat hem tot de ideale criticus van vele theaterproducties maakt. Door Dantons Dood en Angst te verbinden met zowel de ideeën van de conservatieve filosoof Thierry Baudet als de neiging van politici uit naam van de daadkracht de geschiedenis te simplificeren, plaats hij die in het centrum van de politieke ‘agora’. Hij zelf staat, een theatercriticus passend wel op enige afstand, naast hen.
“Met al die daadkracht verdwijnen echter twee nuttige zaken uit de publieke ruimte en het politieke debat: de mens die het begin en het eindpunt zou moeten vormen van een Verhaal, en de openheid voor alternatieve Verhalen.”
“In de figuur van de rechtlijnige Eurocommissaris diept Angst de ontmenselijking van de Grote Verhalen en de teloorgang van de alternatieven verder uit. De meeste Grote Verhalen, zoals het (neo)liberalisme of het communisme, werden ooit ontwikkeld om het leven van de mens te verbeteren. Tot ze de mogelijkheid krijgen om politieke werkelijkheid te worden… Dan vertalen ze zich in regels die men de rest van de wereld wil opleggen om die deugdzame wereld dichterbij te brengen. Maar als dit verhaal verwordt tot een geschiedkundige conté moral, dan gaat de ingeslagen weg ineens gelden als de enige juiste, en worden twijfelaars zwakkelingen.”

“Simons situeert zijn Dantons Dood in een schoolgebouw met linoleum vloer, bestaande uit een bibliotheek en een gymzaal vol speeltoestellen. Door het gebouw zweven de geesten van Danton en Robespierre in 18e-eeuwse kleding. Alsof in de klassen waar de leerlingen overdag het Grote Verhaal van de Verlichting en de Revolutie als moreel sprookje krijgen aangeleerd, ’s nachts de menselijke twijfel achter hun schoolboeken tot leven komt. Alsof de grillige historische werkelijkheid niet langer tussen de regels van de geschiedenisboeken gevangen wil blijven.”

“Door zichzelf vast te pinnen op een historisch bepaalde volkssoevereiniteit, doet Baudet hetzelfde wat hij de politici en kunstenaars verwijt: hij miskent het eigene aan democratie. In kunstenaars zou hij geen tegenstanders, maar medestanders moeten zien. Het theater heeft een voorsprong op de politiek, net omdat het de mogelijkheid heeft de democratie uit te stellen, het huidige systeem te bevragen en in de publieke ruimte alternatieven te wegen waarin de mens centraal staat.”

Danton dood, Toneelgroep Amsterdam

Danton dood, Toneelgroep Amsterdam

Meer lezen van Robbert van Heuven?
“Alternatieven tonen is een vorm van macht”-theater en politiek activismeNederland na de bijl – gepubliceerd in ‘rekto:verso’

Oranjefans, 'Nederland na de bijl'

Oranjefans, ‘Nederland na de bijl’

Kunst als pijler in een progressieve samenleving – gepubliceerd in ‘Bureau de Helling’
Over Massa’s en Pleinen

Zijn Curriculum Vitae
Robbert van Heuven (1978) is theaterjournalist, met als specialisme cultuur en cultuurbeleid, en dramaturg. Hij schrijft onder andere voor TM en Dagblad Trouw en werkte als dramaturg onder andere voor Urban Myth, Productiehuis Brabant en Wunderbaum. De verhouding tussen politiek en theater is een terugkerend thema in beide werkzaamheden. In zijn woonplaats Leiden is hij actief voor Groen Links.

Wat wij van hem wilden weten

Welke theatermaker is jouw favoriet
Ik heb niet per se een favoriete maker. Ik ben wel geïnteresseerd in voorstellingen die een politiek-geëngageerde lading hebben of die proberen kunst en samenleving met elkaar in verband te brengen, zoals Some use for your broken claypots van Christophe Meierhans, Pleinvrees van Lotte van den Berg of de voorstellingen van Wunderbaum of Eric de Vroedt. Voorstellingen, kortom, die het proberen het denken over het samenleven verder te brengen. Wat niet wil zeggen dat ik niet kan genieten van beeldende voorstellingen als die van bijvoorbeeld Boukje Schweigman.

Zijn er critici waar jij scherp op let?
Niet per se, maar ik lees graag wat mijn collega’s schrijven. Ik heb grote bewondering voor het mooie en erudiete schrijven van mijn Vlaamse collega’s Evelyne Coussens en Wouter Hillaert. Zij weten hun analyses vaak net diepere lagen aan te boren dan de Nederlandse critici en dan ook nog heel erg mooi verwoord.

Waaraan moet volgens jou een goed essay voldoen?
Ik hou van essays die beginnen vanuit een persoonlijke fascinatie, maar die proberen dat persoonlijke te verbinden met een groter verhaal over kunst en de wereld. Een goede essayist is niet bang om zijn eigen standpunten te bevragen en desnoods te herzien. En dat alles natuurlijk goed en helder opgeschreven. 

Wat mis je in de hedendaagse kunstkritiek?
Er is weinig ruimte en tijd om echt een diepgaande analyse van de betekenis van een kunstwerk te kunnen maken. Veel theaterkritiek beoordeelt de voorstelling als een losstaand fenomeen in een vacuüm en loopt een boodschappenlijstje af: was de tekst oké, werd er goed gespeeld…? Maar een kunstwerk hangt nooit los in de ruimte. Hij verbindt zich op allerlei manieren aan andere voorstellingen, kunstwerken, maatschappelijke ontwikkelingen, de geschiedenis enzovoort. Omdat de kritiek teveel gericht is op hoeveel sterren een voorstelling krijgt, gaat het nooit over vragen als: wat zegt deze voorstelling over de wereld? Waarom is dat relevant of waarom niet? 

[omhoog]