10 apr 2019

Genomineerd: Harmen van der Meulen

0 Comment

Met zijn essay ‘Onderdeel van het probleem’ werd Harmen van der Meulen genomineerd voor de Marie Kleine-Gartman Essayprijs 2019. Zijn tekst zal worden gepubliceerd in vakblad Theatermaker.

Van der Meulen opent zijn essay met een levendige beschrijving van de gedachten die hem overvallen wanneer hij de voorstelling Schuldfabrik van Julian Hetzel ondergaat. Daarin wast een meisje zijn handen met zeep die van menselijk vet gemaakt zou zijn. Het vormt de opmaat voor een trefzeker geschreven tekst met een duidelijke drive. Het heeft een prettige spanningsopbouw: al lezende ben je benieuwd welke ideeën vervolgens opgevoerd zullen worden.

In het essay onderzoekt Van der Meulen welke positie wij nog kunnen innemen ten opzichte van onze harde, cynische, gemediatiseerde en door de markt gedomineerde wereld. Het ideaalbeeld van de kunstenaar die als relatieve buitenstaander poogt de gevestigde orde omver te werpen, is volgens hem niet langer houdbaar. Hij citeert Hetzel, die stelt: “There is no outside (…) I am part of the problem, not of the solution.” In eerste instantie lijkt dat een bittere constatering. Ook wanneer Harmen verzucht: ‘Het is kunstenaars wat mij betreft niet aan te rekenen dat ze hun geloof in de maatschappijveranderende kracht van kunst verliezen; ik vind het bijna onvoorstelbaar als ze dat niet doen. Wat kan een kunstwerk nou beginnen tegen zaken in de orde van grootte van ‘de vluchtelingencrisis’, ‘de klimaatcrisis’, of ‘het kapitalisme’? Een druppel zijn op een gloeiende plaat, of zelfs dat niet. Maar toch.’

En die twee woorden, ‘maar toch’, zijn van groot belang. Ze wijzen op de onvermoeibare drang om te blijven zoeken en te maken. Van der Meulen schrijft: ‘Maar toch wordt er nog steeds kunst gemaakt, en wordt er gezocht naar nieuwe vormen om dat te doen.’ Dat we ingekapseld zijn in de ‘wereld van markt en strijd’ is een feit, maar dat mag ons er niet van weerhouden die wereld van binnenuit te veranderen. ‘Niet als revolutionairen,’ stelt hij, ‘maar eerder als betonrot of erosie, als roest in de machine. Niet vechten tegen het drijfzand, maar ons erin weg laten zakken, zonder na te denken over of we ooit nog boven zullen komen.’

Harmen van der Meulen (1984) is masterstudent aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht en freelance journalist. In 2017 nam hij deel aan de schrijversgroep van het Noorderzon Performing Arts Festival, waar zijn sluimerende liefde voor (schrijven over) theater wakker werd gekust.

[omhoog]